ماهنامه امنیت اقتصادی شماره-۴۵

ماهنامه تحلیلی موسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد
چکیده

منابع سرشار نفت و گاز در منطقه CIS، و حضور شرکت‌های بین‌المللی در صنعت نفت و گاز کشورهای این منطقه موجب شده است که تولید نفت و گاز این کشورها، افزایش یابد. با این حال، برخی از کشورهای منطقه CIS، بهرغم تولید بالای نفت و گاز، به دلیل عدم دسترسی به آب‌های آزاد، برای انتقال نفت و گاز تولیدی خود به بازارهای جهانی، وابستگی بالایی به روسیه دارند. ازاینرو، تمایل به متنوع‌سازی مسیرهای مبادلاتی نفت و گاز در کشورهای این منطقه وجود دارد. در این بین، ایران به لحاظ موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، ‌ظرفیت بالایی برای انتقال منابع انرژی این کشورها از طریق آب‌های آزاد به بازارهای بین‌المللی دارد، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که به دلیل توجه ناکافی به ظرفیت‌های این منطقه، تاکنون بهدرستی از این ظرفیت استفاده نشده است.

موضوعات مرتبط
 

مشخصات ماهنامه:

مدیرمسئول: محمد جعفری

مدیر داخلی: اکبر برزگر

سردبیر: مصطفی آذری

پژوهشگران: سعیده احمدی، قاسم اصولی، یونس خدا‌پرست، زهرا مشفق، صارق رضایی، اکبر برزگر، ابوالفضل غفاری، گروه اقتصاد سیاسی و روابط بین‌الملل

شماره ۴۵ دی ۱۳۹۶

قیمت ماهنامه: ۱۵۰۰۰ تومان

معرفی ماهنامه:

الف: راهبرد‌ها

سازمان همکاری شانگهای به دلیل حضور برخی از اعضای شورای امنیت مانند چین و روسیه و بعضی از کشورهای همسایه واقع در آسیای میانه می‌تواند از جذابیت بالایی برای ایران برخوردار باشد، اما با وجود تلاش‌های انجام گرفته از سوی مقام‌های کشورمان، بیش از یک دهه است که درخواست عضویت ایران با بلاتکلیفی مواجه شده است.

ایران در ۱۶ دسامبر ۱۹۹۱، استقلال قزاقستان را به رسمیت شناخت و دو کشور از همان ابتدای استقلال قزاقستان، تعاملات خود را در حوزه­های مختلف اقتصادی آغاز کردند، برگزاری نمایشگاه کالاهای مصرفی ایران در آلماتی در سال ۱۹۹۱ نقطه آغازی بر شناسایی زمینه­های همکاری اقتصادی و تجاری بین دو کشور بود. حجم مراودات دو کشور از ابتدا تا اکنون با وجود نزدیکی جغرافیایی و ظرفیت­های مختلف برای همکاری، چندان قابل­ توجه نبوده است. قزاقستان دارای فرصت­­های بالقوه همکاری بوده که می­تواند برای ایران منافع اقتصادی داشته باشد.

منابع سرشار نفت و گاز در منطقه CIS، و حضور شرکت‌های بین‌المللی در صنعت نفت و گاز کشورهای این منطقه موجب شده است که تولید نفت و گاز این کشورها، افزایش یابد. با این حال، برخی از کشورهای منطقه CIS، به‌رغم تولید بالای نفت و گاز، به دلیل عدم دسترسی به آب‌های آزاد، برای انتقال نفت و گاز تولیدی خود به بازارهای جهانی، وابستگی بالایی به روسیه دارند. از‌این‌رو، تمایل به متنوع‌سازی مسیرهای مبادلاتی نفت و گاز در کشورهای این منطقه وجود دارد. در این بین، ایران به لحاظ موقعیت ژئوپلیتیکی ممتاز، ‌ظرفیت بالایی برای انتقال منابع انرژی این کشورها از طریق آب‌های آزاد به بازارهای بین‌المللی دارد، اما بررسی‌ها نشان می‌دهد که به دلیل توجه ناکافی به ظرفیت‌های این منطقه، تاکنون به‌درستی از این ظرفیت استفاده نشده است.

ب- هشدارها

در میان کشورهایی که به دنبال ایفای نقش واعمال نفوذ بر سیر تحولات منطقه غرب آسیا بوده‌اند، می‌توان از ترکیه نام برد. این کشور تقویت جایگاه خود در منطقه را با جدیت دنبال می‌کند و در قالب آن می‌کوشد تا به قدرت منطقه‌ای، اروپایی و جهانی در یک دهه آتی تبدیل شود. بی‌تردید قرار گرفتن ایران در همسایگی ترکیه از یک سو و چگونگی جهت‌گیری ترکیه در قبال کشورهای منطقه از سویی دیگر می‌تواند کشورمان را در شرایط حساسی برای تصمیم‌گیری در خصوص دیپلماسی خارجی کشور نسبت به ترکیه قرار دهد.

سهولت دسترسی به اعتبارات بانکی با هزینه معقول، تسهیل‌کننده روند سرمایه­گذاری، تولید و اشتغال است. کارآیی نظام پولی و مالی هر کشور و نحوه مدیریت مالی واحدهای اقتصادی موجود شرط لازم و کافی برای دستیابی به این آثار مثبت اقتصادی است که در صورت نبود کارآیی در این فرآیند، چه در بخش اعطای اعتبارات و چه در بخش مصارف، ممکن است آثار مطلوب و مورد انتظار را به همراه نداشته و شاید حتی آثاری منفی به دنبال داشته باشد.

ج- تحلیل‌ها

پول‌های دیجیتالی شکل جدیدی از پول است که در فضای مجازی و بر مبنا و بستر شبکه اینترنت شکل گرفته و گسترش یافته است و با شرایط خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد. شرایط تعیین شده برای این پول‌ها عملکرد آن را با پول‌های رایج جوامع متفاوت کرده است. تفاوت ایجاد شده در این پول‌ها موجب شده، افراد و گروه‌های مختلف برای دستیابی به اهداف خود، به روش‌های مختلف از آن استفاده کنند و فعالیت‌های خود را به پیش ببرند.

بکارگیری و اجرای سیاست‌های کلان اقتصادی از سوی دولتمردان به روش‌های مختلف بر فعالیت بخش‌های گوناگون اقتصادی اثر می‌گذارد. بررسی فرآیند پیچیده این تأثیرات به‌سادگی امکان‌پذیر نیست و به دیدگاه‌های مختلفی نیاز دارد، زیرا اجرای یک سیاست، بر یک متغیر به صورت مستقیم و بر برخی متغیرها به صورت غیرمستقیم تأثیر می‌گذارد؛ برای مثال، اخذ مالیات از درآمد کشاورزان به افزایش منابع درآمدی دولت منجر می‌شود که این افزایش درآمد را می‌توان برای ایجاد زیرساخت‌های بیشتر و بهتر بخش کشاورزی به کار برد، اما ممکن است این اقدام در کوتاه مدت یا میان‌مدت به کاهش درآمد کشاورزان، اشتغال و مهاجرت آنها به شهرها منجر شود که به‌تبع آن، مشکلات اقتصادی، اجتماعی و… بیشتری پدید آید.

مقوله توسعه و جایگاه آن در عرصه جهانی از جمله تحولات عمده‌ای است که می‌توان به آن به‌عنوان موضوعی که می­تواند حجم روابط و همکاری کشورها را توسعه دهد، اشاره کرد. توسعه هم­گرایی اقتصاد تجاری باعث رشد کیفی و کمی کنشگران در عرصه‌های اقتصاد، سیاست، تجارت و فرهنگ بوده و این مقوله مورد توجه ویژه تصمیم­گیران عالی‌رتبه کشورهای مختلف جهان قرار گرفته است. با این حال، همچنان شاهد حضور گسترده فضای سنگین امنیتی در منطقه غرب آسیا هستیم. شرایط کنونی منطقه بیان­کننده این موضوع بوده که علاوه بر اینکه لازم است به اقتصاد و بسترهای توسعه توجه ویژه کرد، باید از آنها به‌عنوان راهکارهای اساسی در راستای ترویج و تثبیت صلح و پیشگیری از تعارض و جنگ بهره برد.

دانلود چکیده

پایان سند

نظرات (0)

مطالب بیشتری ازموسسه تحقیقاتی تدبیر اقتصاد

آخرین قیمت طلا و ارز